Prebentziorako medikuntza

NLEk Itsasoko Lanari buruzko 2006ko eta Arrantzako Lanari buruzko 2007ko hitzarmenetan ezarritako ildoei jarraituz, Itsasoko Gizarte Institutuak doan egiten ditu itsasoko ontziratzearen azterketa medikoak itsasoko langile guztientzat.

Aintzatespen horiek 505/2024 Errege Dekretuan, maiatzaren 28koan, ontziratutako itsasoko eta arrantzako sektoreko langileen gaitasuna egiaztatzeko eta osasuna babesteko osasun-azterketak arautzen dituenean ezarrita daude.

Hainbat aintzatespen-mota daude:

• Indarrean dagoen mediku-azterketa, ontziratzeko gaituta dagoela ziurtatzeko. Erroldatu aurretik egin behar dira, eta nahitaezkoak dira. Helburua da bermatzea eskatzailearen baldintza psikofisikoak bateragarriak direla bere lanpostuaren ezaugarriekin, eta ez direla arriskutsuak ez pertsonaren ez tripulazioaren osasunerako eta segurtasunerako. Baldintza horiek ez dute arriskuan jarri behar itsas nabigazioa.
• Urpekaritza profesionalerako gaitasuneko azterketa medikoa: Urpekari profesionalaren baldintza psikofisikoak ingurune hiperbarikoko lanarekin bateragarriak direla bermatzea dute helburu.
• Ohiz kanpoko azterketa medikoa: Langileak, enpresak edo Itsasoko Gizarte Institutuak eskatuta egin daiteke, eta aurretiko azterketa medikoa indarrean egongo da. Bere helburua langilearen osasun-baldintzak egiaztatzea da, hasieran baloratutako baldintza psikofisikoetan aldaketaren bat gertatu ahal izan denean.

Azterketa horiek bermatzen dute langileak ahalik eta baldintza psikofisiko onenetan iritsiko direla ontzira, eta, gainera, ikuspuntu sanitariotik, langileen osasun-egoera ezagutzeko abiapuntua dira. Laguntza handia da hori, langileek Itsas Osasun Programa osatzen duten laguntza-unitateetatik laguntza medikoa behar izanez gero.

Interesatuek edozein lekutan aurkez dezakete eskaera Itsasoko Gizarte Institutuaren Itsas Osasun Zentroetan, Gizarte Segurantzaren Egoitza Elektronikoaren bidezko zerbitzuaren bidez, ziurtagiri elektronikoarekin edo ziurtagiririk gabe, mugikorretik Gizarte Segurantzaren aplikazioan edo IGI zure poltsikoan aplikazioan, eta baldintza hauek betetzea:

16 urte baino gehiago izatea, 18 baino gehiago urpekari profesionalentzat, eta aldi baterako ezgaitasun-egoeran edo lan-harremana etenda ez egotea haurdunaldiko arriskuagatik edo edoskitzaro naturaleko arriskuagatik. Eskatzailea ezgaitasun iraunkor osoko egoeran badago, egiaztatu beharko du aldez aurretik baduela erakunde kudeatzailearen baimena ezgaitasun iraunkorreko egoera onartu zeneko jarduera profesionala ez den beste bat egiteko.

Itsasoko Langileen Gizarte Segurantzako Araubide Berezian afiliatuta egotea, alta-egoeran edo altaren pareko egoeran, baldintza hauetakoren bat bete behar duten eta nahitaez itsas ontziratzerako gaitasun-azterketa medikoa behar duten lanpostuetan, edo urpekari profesionalaren kategorian, edo jarduera-ezeko aldietan egotea itsasoko eta arrantzako sektoreko sasoiko lanen artean.

Aurrekoa betetzen ez den kasuetan, interesdunek honako egoera hauetako batean daudela egiaztatu beharko dute:

1. Nahitaez itsas ontziratzearen osasun-azterketa behar duten lanpostuetan enplegu-eskatzaile gisa inskribatuta egotea itsasoko eta arrantzako sektorean, edo urpekari profesional gisa, Itsasoko Langileen Gizarte Segurantzako Araubide Berezian jasotako kategorietan.

2. Espainiako bandera duen ontzi batean postu bat betetzeko edo Itsasoko Langileen Gizarte Segurantzako Araubide Berezian jasotako kategorietan urpekari profesional gisa aritzeko kontratazioaren zain egotea. Hori enpresaren ziurtagiri baten bidez egiaztatu beharko da.

Eskabidea egitean, nortasuna egiaztatu beharko dute; horretarako, Nortasun Agiri Nazionala, AIZ edo pasaportea aurkeztu beharko dute, nazionalitatearen arabera.

Ontziratzerako gaitasun-azterketa medikoak eskatzen dituzten pertsonek Itsas Nabigazioko Libreta edo tripulatzaile atzerritarren agiri baliokidea aurkeztuz egiaztatu beharko dute itsasoko langilea direla.

Urpekari profesionalek urpekaritza profesionalaren nortasun-agiria aurkeztu beharko dute, espainiar nazionalitatea izanez gero, edo agiri baliokidea beste nazionalitate bateko herritarren kasuan. Itsas baliabideak erauzten dituzten urpekariek jarduera hori egiteko ahalmena ematen dien egiaztagiria aurkeztu beharko dute.

Itsasoko Gizarte Institutuak, ontziratu aurreko aldian behingo mediku-azterketetan, gutun oroigarriak eta SMSak bidaltzen dizkie langileei, aurreko aintzatespenaren baliozkotasunaren epemuga hurbil dagoela jakinarazteko, eta hura berritzeko beharra gogorarazteko.

Azterketa egiten duen medikuak zehaztuko du, kasu bakoitzean, azterketaren indarraldia, kontuan hartuta aitortuaren osasun-egoera, adina eta egiten duen lan-mota. Gehienez ere bi urteko balioa izango du, oro har, eta urtebetekoa, 18 urtetik beherakoak edo urpekari profesionalak badira.

Ontziratzeko gaitasun medikoko ziurtagiriaren balio-epea zeharkaldi batean amaitzen bada, ziurtagiriak baliozkoa izaten jarraituko du hurrengo eskala-portura iritsi arte, non interesdunak Itsasoko osasuneko fakultatibo batek emandako mediku-ziurtagiria eskuratu ahal izango baitu, baldin eta luzapen horrek hiru hilabete baino gehiago irauten ez badu.

Itsasoko langilearen gaitasun-mailaren kalifikazioa egin ondoren, langile horri ziurtagiri bat emango zaio, eta ziurtagiri horretan dagokion gaitasun-adierazpena agertuko da (Itsasoko Lanari buruzko 2006ko Hitzarmenean, Arrantzako Lanari buruzkoan 2007an eta Nazioarteko Itsas Erakundearen STCW-78/10 Hitzarmenean ezarritakoaren arabera).

Bestalde, txosten medikoa eta analisien txostena emango zaio. Txosten horietara, gainera, “ISM zure poltsikoan” aplikazioaren bidez sar daiteke baita Gizarte Segurantzaren Egoitza Elektronikoan ere.

Erregelamenduko 4.1 arauan eta Kodeko A4.1 arauan, itsasoko lanari buruzko hitzarmena (CTM hitzarmena) osatzen duten bi testuetan, eta Lanaren Nazioarteko Erakundearen (LNE) arrantza-lanari buruzko 2007ko hitzarmenaren 29. artikuluan (188. hitzarmena) ezartzen denez, itsasontzian mediku-laguntza emateaz arduratzen diren eta medikuak ez diren pertsonek behar bezala amaitu behar dute prestakuntza teoriko eta praktikoko agintaritza eskudunak onartutako ikastaroa. Hala, itsasontziaren neurriaren eta osasun-laguntza jasotzeko denboraren araberako oinarrizko eta maila goragoko prestakuntza ezartzen da.
Halaber, itsasoko langileentzako prestakuntza-, titulazio- eta zaintza-arauei buruzko nazioarteko hitzarmena, 1978koa (STCW hitzarmena), itsasoko langileentzako prestakuntza-, titulazio- eta zaintza-arauei buruzko Kodea eta arrantza-ontzietako langileentzako prestakuntza-, titulazio- eta zaintza-arauei buruzko Nazioarteko Hitzarmena, 1995ekoa (STCW-F hitzarmena), Nazioarteko Itsas Erakundearena, bai eta 2022ko ekainaren 8ko Europako Parlamentuaren eta Batzordearen 2022/993 (EB) Zuzentarauak, itsasoko langileentzako gutxieneko prestakuntza-mailari buruzkoak (I. eranskineko VI. kapituluaren VI/4 araua), erregulatzen dituen titulu profesionalak jasotzeko lehen sorospen eta osasun-zaintzako gutxieneko eskakizunak ezartzen ditu.

Horri dagokionez, 258/1999 Errege Dekretuak, otsailaren 12koa, itsasoko langileen osasuna babesteari eta mediku-laguntzari buruzko gutxieneko baldintzak ezartzen dituenak , itsasoko langileen osasun-babesarekin lotutako oinarrizko gai batzuk arautzen ditu: itsasontzietako botika-kutxen edukiak, Ontziko osasun-gida barne, itsasontzien barneko gutxieneko osasun-instalazioak, eskifaiako kideen nahitaezko osasun-prestakuntza eta Itsasoko Gizarte Institutuaren Zentro irrati-medikoa izendatzea, flotari osasun-laguntza iraunkorra emateko zentro gisa.

Abenduaren 9ko PJC/1424/2025 Aginduak prestakuntza sanitario espezifikoko programen gutxieneko edukiak eta itsasoko langileen prestakuntza sanitarioko ziurtagiria emateko eta homologatzeko baldintzak ezartzen ditu.
Osasun-prestakuntzako bost ziurtagiri mota ezarri dira itsasoko langileentzat:

• Hasierako Oinarrizko Osasun Prestakuntza Espezifikoa: C botika-kutxa eraman behar duten arrantza-ontzietan, hogeita hamar miliaraino, nabigazioaren zaintzaz arduratzen diren patroientzat.
• Hasierako Osasun-trebakuntza Espezifikoa: C botika-kutxa eraman behar duten ontzietako, hirurogei miliaraino, eta B motako botika-kutxa egokituarekin nabigatzeko baimenduta dauden ontzietako kapitainentzat, patroientzat eta nabigazioaren guardiaz arduratzen diren ofizialentzat da.

• Berariazko Osasun-trebakuntza Aurreratua: Nahitaezkoa, kapitain, patroi eta nabigazioaren guardiaz arduratzen diren ofizialentzat, A edo B motako botikinak dituzten ontzietan

Ziurtagiri honek C motako botikina edozein formatutan erabiltzeko aukera ematen du.

• Hasierako Osasun-trebakuntza Espezifikoa – Makinak: Makinetako buruarentzat eta makinetako ganberetako guardiaz arduratzen diren gainerako ofizialentzat
• Hasierako Osasun-trebakuntza Espezifikoa – Irratia: Nahitaezkoa da Merkantzia-ontzietako lehen eta bigarren mailako ofizial irrati-elektronikoentzat.

Hasierako osasun-trebakuntza espezifikoa, hasierako osasun-trebakuntza espezifikoa - makinak eta hasierako osasun-trebakuntza espezifikoa - irratia ziurtagiriak STCW Hitzarmenaren eranskineko VI. kapituluko VI-/4 arauan, 1. paragrafoan eta Trebakuntza Kodeko A-VI/4 ataleko 1-3 paragrafoetan ontzietan aurreikusitako osasun-zainketen eta lehen sorospenen prestakuntzaren baliokideak dira.

Osasun-trebakuntza espezifiko aurreratuaren ziurtagiria STCW Hitzarmenaren eranskineko VI. kapituluko VI/4 arauko 2. paragrafoan eta Trebakuntza Kodeko A-VI/4 ataleko 4-6 paragrafoetan aurreikusitako ontziko osasun-zaintzako trebakuntzaren baliokidea da.
Zubietako eta estalkiko langileei eskatzen zaizkien osasun-trebakuntza espezifikoko ziurtagiriek bost urteko balioa izango dute ematen diren egunetik hasita, igortzen den modalitatea edozein dela ere. Hasierako osasun-trebakuntza espezifikoaren eta trebakuntza aurreratuaren ziurtagiriak indarraldi berdinetan luzatu ahal izango dira, dagokion eguneratze-ikastaroa eginez.
Eguneratze-ikastaroak berariazko osasun-trebakuntzaren ziurtagiriaren balio-aldia amaitu aurretik egin beharko dira.
Bi eguneratze-ikastaro egin ondoren edo ziurtagiriaren balio-epea gainditzean, ikastaro oso bat egin beharko da ziurtagiri berri bat lortzeko.
Makinen edo irrati-elektronikaren eta irrati-komunikazioen sailetako langileei eskatzen zaizkien osasun-trebakuntzako ziurtagiriek ez dute iraungitze-datarik izango, horien modalitatea edozein dela ere.

 Ontziratu aurreko  mediku azterketak baliatuz jasotzen diren datuak, osasun hedapen eta prebentzioen geroko kanpainak diseinatu eta abian jartzeko erabiltzen dira.

Itsasoko Osasuneko probintzia- eta toki-zentroek ( IGI-ren zuzendaritza probintzialak eta tokikoak) egiten duten laugarren prebentzio-jarduera osatzen dute. Horien bidez, langilearen osasun-ezagutzan eragin nahi da, bere osasunaren elementu arduradun gisa inplikatuz eta biztanleria horretan eragin handiena duten patologiak agertzea saihesteko beharrezko bitartekoak emanez.

Besteak beste, kanpaina hauek egin dira:

• Sexu-transmisiozko gaixotasunak prebenitzea, batez ere hiesa.
• Paludismoaren prebentzioa.
• Toxikomanien prebentzioa.
• Sektoreko lan-arriskuen prebentzioa.
• Ontziko istripuak prebenitzea.
• Estalkiko arriskuen prebentzioa.
• Osasun mentaleko kanpaina.
• Lehen sorospena ontzian.
• Tabakismoaren prebentzioa.
• Ontzian egindako ariketa fisikoaren onura.

• Elikadura osasungarria.

En la siguiente tabla podrá descargarse los siguientes Documentos.

Documentos	Descarga	Fecha
175150 Minbizia prebenitzeko liburuxka	(PDF,3653 KB)	21/04/2014
193617 Edateko ura ontzian kanpainako diptikoa	(PDF,1351 KB)	03/06/2015
193622 Edateko ura ontzian kanpainako kartela	(PDF,771 KB)	03/06/2015
203540 Irrati Mediko Zentroa Kanpainaren Diptikoa	(PDF,607 KB)	10/10/2016
203545 Irrati Mediko Zentroa Kanpainaren Kartela	(PDF,193 KB)	07/10/2016
203551 Ontziko Arduradun Sanitarioa Kanpainaren Diptikoa	(PDF,723 KB)	07/10/2016
203556 Ontziko Arduradun Sanitarioa Kanpainaren Kartela	(PDF,1990 KB)	07/10/2016
219352 Koloreek itsasontzian duten garrantziari buruzko diptikoa	(PDF,2122 KB)	24/07/2017
219357 Koloreek itsasontzian duten garrantziari buruzko kartela	(PDF,293 KB)	10/02/2017
229324 Díptico Campaña Higiene Bucal	(PDF,837 KB)	22/12/2017
229342 Díptico Campaña Manipulación Manual de Cargas	(PDF,670 KB)	22/12/2017
20220727_Accidenteabordo Tu bienestar nuestra prioridad	(PDF,647 KB)	28/07/2022
20251016_Folleto_RMEM_Eu Itsasontzirako Ontziratze Azterketa Medikoa	(PDF,4009 KB)	16/10/2025

Txertaketa-kanpainak ISMren Itsas Osasun Zentroen bidez egiten dira, ISMren Probintzia Zuzendaritzetan eta Tokiko Zuzendaritzetan, eurek bakarrik edo Osasun Erakunde Publikoekin elkarlanean.

Horrez gain, Itsasoko Osasun Zentro askok txertaketarekin prebentzio lan handia egiten dute, nazio, probintzia edo tokiko mailako kanpainetan, bereziki larriak diren gaixotasunen kanpainetan: tetanos, gripea eta B hepatitisa.

Ontziko nahitaezko botikinak otsailaren 12ko 258/1999 Errege Dekretuan araututa daude. Dekretu horren bidez, itsasoko langileen osasuna babesteari eta laguntza medikoari buruzko gutxieneko baldintzak ezarri ziren.

Ontzien higiene- eta osasun-baldintzak kontrolatzea oso lan garrantzitsua da, ontzien barruko istripuak eta gaixotasunak prebenitzeko.

Hainbat botika-kutxa mota daude, itsasontziak normalean lanean egoten diren kostaldearen distantziaren arabera eta larrialdi medikoaren kasuan osasun-laguntza egokia jasotzeko behar den denboraren arabera.

Arauzko botikinen  aldizkako berrikusketak IGIren Itsasoko Osasuneko Zentroetan izendatutako osasun-langileek egiten dituzte. Zentro horiek IGIren Probintziako Zuzendaritzetan eta Tokiko Zuzendaritzetan daude, eta horien emaitzak dagokion botikin berrikusteko ziurtagirian jasotzen dira, urtebeteko balioarekin.

Azterketa guztietan egiaztatuko da ontziko botikinek arauzko hornidura dutela, edukitzailea eta edukia kontserbatzeko baldintzak egokiak direla, osagaien iraungipen-datak errespetatzen direla eta behar bezala seinaleztatuta eta identifikatuta daudela. Halaber, botikin motaren arabera, nahitaezko osasun agiriak badaudela, erregistratu eta gorde direla egiaztatuko da.

Ontziko botikina aldizka berrikusteko eskaera enpresek bete beharreko eskaera-eredu bateratuan egingo da (2. puntua) —informazio honen behealdean dago—, eta Gizarte Segurantzaren Egoitza Elektronikoan dagoen BOTIKINAK BERRIKUSTEKO ZERBITZUAREN (REM) bidez aurkeztu beharko da. Botikinak berrikusteko eskaerak aldez aurreko botikina berrikusteko ziurtagiria iraungi baino bi hilabete lehenago aurkezten ahalko dira.

Eskaerarekin batera, berrikusi nahi den botikinaren edo botikinen edukia kontrolatzeko agiria aurkeztu behar da, ontziko osasun-arduradunak behar bezala beteta. Agiri horren data ez da izango azterketa eskatu aurreko hamabost egunekoa baino luzeagoa (informazio honen behealdean agertzen dira formatuak).

Halaber, arestian aipatutako alderdien ebidentziak aurkeztu beharko dira, edukitzaileari, edukiari, kokapenari, seinaleztapenari, ontziko botikinaren mantentzeari eta botikineko osasun-dokumentazioaren eskuragarritasunari buruz ezarritako baldintzak betetzen direla egiaztatzeko (erantzukizun-adierazpenak, botikak erosteko fakturak, edukitzaileari buruzko irudiak, botikinaren seinaleztapena eta kokapena, etab.).

Hori egin ondoren, ontziko patroiak, kapitainak edo osasun-arduradunak botikinaren edukia kontrolatzeko dokumentuak gorde beharko ditu, armadoreak sinatutako botikina/k Berrikusteko Ziurtagiriarekin batera, hurrengo berrikuspena egin arte. 

Ontzien botikinen hornidura farmakologikoan sartutako sendagaien preskripzioa eskatzeko, enpresek bete beharreko eskabide-eredu bateratua (1. puntua) bidaliko da, Gizarte Segurantzaren Egoitza Elektronikoan dagoen BOTIKINAK BERRIKUSTEKO ZERBITZUAREN (REM) bidez.

Botikineko dokumentazioa, hala badagokio, enpresek bete beharreko  eskaera-eredu bateratuan (3. puntua) eskatuko da, Gizarte Segurantzaren Egoitza Elektronikoan dagoen BOTIKINAK BERRIKUSTEKO ZERBITZUAREN (REM) bidez.

En la siguiente tabla podrá descargarse los siguientes Documentos.

Documentos	Descarga	Fecha
156441 Zehazpen teknikoak	(TXT,2 KB)	08/02/2013
156440 A Botikinaren kontrol-dokumentua	(XLSM,292 KB)	18/01/2013
156442 B Botikinaren kontrol-dokumentua	(XLSM,282 KB)	18/01/2013
156443 C Botikinaren kontrol-dokumentua, 60 milia arte	(XLSM,149 KB)	18/01/2013
156444 C Botikinaren kontrol-dokumentua, 10 milia arte	(XLSM,145 KB)	21/04/2014
156445 Antidotoen Botikinaren kontrol-dokumentua	(XLSM,128 KB)	18/01/2013
156446 Salbamendu-txaluparen C Botikinaren kontrol-dokumentua	(XLSM,147 KB)	18/01/2013
169878 Sendagaiak emateko erregistro-liburua	(XLS,519 KB)	18/01/2013
178483 Botika-kutxen Eskaera Bateratua	(PDF,815 KB)	26/10/2020