Bateraezintasunak

A) Erretiroagatiko pentsioak (borondatezkoa, nahitaezkoa, ezintasunagatik edo zerbitzurako ezgaitasun iraunkorragatik)
Abenduaren 23ko 11/2024 Errege Lege Dekretua indarrean jartzearekin batera, hobekuntza garrantzitsuak egin dira klase pasiboen araubideko rretiroagatiko pentsioaren eta lan-jardueren arteko bateragarritasunean. Berrikuntza horiek mugak eta baldintzak malgutzea dakarte, pentsiodunek pentsioa kobratzea eta lan bat egitea aldi berean egin ahal izan dezaten, eta, horrela, lan-jarduera luzatzea sustatzen da, eskuratutako eskubide ekonomikoak galdu gabe.

Aldaketa nagusien artean, nabarmentzekoa da Estatuko Klase Pasiboen Legearen testu bateginaren 33. artikuluaren erreforma. Artikulu horrek pentsioa jasotzearen eta lan-jarduerak egitearen arteko bateraezintasuna arautzen du, bai sektore publikoan, bai pribatuan.

1. Bateraezintasuna sektore publikoko lanarekin.

Erretiro- edo erretiroagatiko pentsioak bateraezinak izango dira titularrek sektore publikoan lanpostu bat edo goi-kargu bat betetzearekin, ulertuta hori bat datorrela Administrazio Publikoen Zerbitzuko Langileen Bateraezintasunei buruzko abenduaren 26ko 53/1984 Legearen 1. artikuluaren 1. paragrafoaren 2. lerrokadan xedatutakoarekin, eta, horretarako, lege horren 19. artikuluan eta bederatzigarren xedapen gehigarrian jasotako salbuespenak aplikatuko dira, eta, autonomia-erkidegoetako edo toki-korporazioetako legebiltzarretako kide gisa hautapenezko karguak betetzeagatik aldizkako ordainsariak jasotzen ez badira, lege horren 5. artikuluan aurreikusitakoak.

2. Bateraezintasun orokorra sektore pribatuko lanarekin.

Oro har, erretiroagatiko pentsioak jasotzea bateraezina izango da titularra Gizarte Segurantzako edozein araubide publikotan sartzea dakarren norberaren edo besteren konturako jarduera batekin.

3. Erretiroagatiko pentsiorekin edo nahitaezko erretiroarekin bateragarri egitea sektore pribatuko lana. Erretiro aktiboa.

Aurreko lerrokadan ezarritakoa alde batera utzi gabe, nahitaezko erretiroagatiko pentsioak jasotzea bateragarria izango da titularra Gizarte Segurantzako edozein araubide publikotan sartzea dakarren norberaren edo besteren konturako jarduera batean aritzearekin, bai eta jarduera horren ondorioz sortutako langabeziagatiko prestazioa edo subsidioa jasotzearekin ere, betiere pentsioa nahitaezko erretiro-adina bete eta gutxienez urtebete geroago eskuratu bada.

Pentsioaren zenbateko bateragarria kalkulatzeko, hasierako pentsioari ehuneko bat aplikatzen zaio, gutxieneko bermatutako osagarriak alde batera utzita, pentsioa eskuratzeko atzerapen-urteen arabera ( % 45etik, urtebete atzeratzen bada, % 100era, 5 urte atzeratzen badira).

Erretiro aktiboko egoeraren hasieran jaso beharreko pentsioaren ehunekoa ehuneko 5 puntu handituko da erretiro aktiboko egoeran etenik gabe irauten duen 12 hilabete bakoitzeko, pentsioaren ehuneko 100 gehienez ere.

4. Erretiroagatiko pentsioaren eta jarduera artistikoaren arteko bateragarritasuna.

Jarduera artistikotzat hartzen da jarduera artistikoak (dramatikoak, bikoizketakoak, koreografiakoak, barietateetakoak, musikalak, kantua, dantza, figurazioa, espezialistak, zuzendaritza artistikoa, zinema, orkestra, musika-egokitzapena, eszena, errealizazioa, koreografia, ikus-entzunezko lana, zirku-artista, txotxongilo-artista, magia, gidoilariak) egiten dituzten pertsonek egiten dutena, eta, nolanahi ere, Jabetza Intelektualari buruzko Legearen testu bateginaren bigarren liburuaren I. tituluan artista interpretatzaile edo exekutatzaile gisa aitortutako jarduera duen edozein pertsonak egiten duena (apirilaren 12ko 1/1996 Legegintzako Errege Dekretuaren bidez onartu zen testu bategin hori), gaiari buruz indarrean dauden lege-xedapenak arautuz, argituz eta harmonizatuz, edo artista, artista interpretatzaile edo exekutatzaile gisa, arte eszenikoetan aplikatzekoak diren hitzarmen kolektiboen bidez. 2. artikuluko 2. paragrafoa, abuztuaren 1eko 1435/1985 Errege Dekretua, arte eszenikoetan, ikus-entzunezkoetan eta musikaletan diharduten artisten lan-harreman berezia arautzen duena, bai eta jarduera hori garatzeko beharrezkoak diren jarduera teknikoak edo osagarriak egiten dituzten pertsonena ere.

Era berean, bateragarritasunaren eremuan sartzen dira besteren konturako lana eta literatura-, arte- edo zientzia-lanen egileen norberaren konturako jarduera, Jabetza Intelektualari buruzko Legearen testu bateginean definitzen diren bezala, jarduera horrengatik jabetza intelektualeko eskubideak jasotzen diren ala ez, hirugarrenei eskualdatzeagatik sortutakoak barne, eta jarduera beragatik lotutako beste ordainsari batzuk jasotzen dituzten ala ez kontuan hartu gabe. Nahitaezko erretiroagatiko pentsioaren zenbatekoa bateragarria izango da ehuneko ehunean besteren konturako edo norberaren konturako jarduera horrekin. Borondatezko erretiroagatiko pentsioen kasuan, onuradunek bateragarritasun hori lortu ahal izango dute nahitaezko erretirorako adina betetzen duten unetik aurrera.

Arte-jarduerarekin bateragarria den kotizaziopeko erretiroagatiko pentsioaren zenbatekoak barne hartzen ditu gutxienekotik beherako pentsioetarako osagarria, amatasunagatiko edo genero-arrakala murrizteagatiko osagarria eta hamazazpigarren xedapen gehigarrian aipatzen den osagarri ekonomikoa, edozein modalitatetan.

Jarduera artistiko bat egiten duten nahitaezko erretiroaren hartzaileek alta hartu eta kotizatuko dute, Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren testu bateginaren 153 ter eta 310 bis artikuluetan ezarritakoaren arabera.

Onuraduna pentsioduntzat hartuko da ondorio guztietarako.

Erretiro-pentsio baten onuradunak ezin izango du bateragarritasun hori baliatu, baldin eta, jarduera artistiko bat egiteaz gain, besteren konturako edo norberaren konturako beste edozein lan egiten badu, eta horrek Araubide Orokorraren edo Gizarte Segurantzaren Erregimen bereziren baten aplikazio-eremuan sartzea badakar.

5. Ezgaitasun iraunkorragatiko pentsioen bateraezintasuna.

Zerbitzurako ezgaitasun iraunkorragatiko edo baliaezintasunagatiko erretiroagatiko pentsioen kasuan, interesduna ez badago edozein lanbide edo ofiziotarako ezgaituta, pentsioa jasotzea eta jarduera hori egitea bateragarri egin ahal izango dira, baldin eta Estatuaren zerbitzuan egiten zuenaren desberdina bada eta kotizazioen elkarrekiko zenbaketa aplikatu ez bada. Kasu horretan, eta egoera horrek irauten duen bitartean, aitortutako pentsioaren zenbatekoa dagokion zenbatekoaren % 75era murriztuko da, Estaturako benetako zerbitzuetan 20 urte baino gehiago eman direla egiaztatzen bada; edo % 55era, interesdunak erretiroa hartzeko unean zerbitzuan 20 urte baino gutxiago eman baditu.

6. Etetea bateraezintasunak irauten duen bitartean.
   Aipatutako bateraezintasunek eragindako pentsioak hilabete osoetan etengo dira, bateraezintasuna dakarren jarduera hasi eta hurrengo hilaren lehenengo egunetik amaitzen den hilaren azken egunera arte, eta horrek ez du eraginik izango pentsio horiek izan beharreko igoeretan. Jarduera bateraezina hilabeteko lehen egunean hasten bada, jarduera bateraezina egiten den hilaren lehenengo egunetik aurrera etengo da ordainketa.

B) Alarguntzagatiko pentsioa.
Alarguntzagatiko pentsioa bateragarria da norberaren eta besteren konturako lan-errentak jasotzearekin.

C) Zurztasunagatiko pentsioa

Zurztasunagatiko pentsioa, oro har, 21 urte betetzean azkentzen da. Hala ere, pentsioa biziartekoa izango da, baldin eta umezurtza edozein lanetarako ezinduta badago kausatzailea hil edo 21 urte bete aurretik.

Umezurtza pentsioaren onuradun izan daiteke 25 urte bete arte, sektore pribatuan bere lan-errentek lanbide arteko gutxieneko soldata gainditzen ez badute. Ikasten ari bada, zurztasunagatiko pentsioa jasotzen jarraitu ahal izango du hurrengo ikasturtea hasi eta hurrengo hilaren lehen egunera arte. Horretarako, beharrezkoa da pentsioa jasotzeko luzapena berariaz eskatzea.

Nolanahi ere, zurztasunagatiko pentsio bateraezina da sektore publikoko lanarekin.

Klase Pasiboen zurztasunagatiko pentsioa, desgaitu gabeko 21 urtetik gorako umezurtzen alde aitortutakoak, 1984ko abenduaren 31n indarrean zegoen Klase Pasiboen legeria orokorraren eta gerra zibilaren ondoriozko legeria bereziaren babesean, bateraezinak izango dira soldataren ordezko errentak edo diru-sarrerak jasotzearekin; halakotzat hartuko dira langabezia-prestazioa eta -subsidioa.

Bateraezina da aldi berean jasotzea:

1. Klase Pasiboetako hiru pentsio arrunt baino gehiago (erretiroa, alarguntza, zurztasuna edo gurasoen aldekoa), pertsona desberdinak eragindakoak.

2. Klase Pasiboetako bi pentsio arrunt edo gehiago, pertsona berak bere alde edo bere senideen alde sortuak.

3. Gertaera eragile berberetan oinarrituta, onuradunek eska ditzaketen Klase Pasiboen aparteko pentsioak eta pentsio arruntak.

4. Terrorismo-ekintzen ondoriozko aparteko pentsioak, Estatuko Klase Pasiboen Araubidean egitate berengatik legozkiokeenak, motibazio terrorista alde batera utzita. Gainera, bateraezinak dira, halaber, arrazoi beragatik gizarte-babeseko oinarrizko edozein araubide publikotan aitor daitezkeen ezohiko beste batzuekin.

5. Pertsona berak Gizarte Segurantzako araubide publiko batean baino gehiagotan eragin dituen edo eragin ditzakeen pentsioei dagokienez, baldin eta, eskubidea izateko eskatzen den gutxieneko kotizazio-aldia bete dela egiaztatzeko, edo haren zenbatekoa kalkulatzeko aplikatu beharreko ehunekoa zehazteko, pentsioetako edozeinetan beste araubide batetik edo, hala badagokio, Klase Pasiboen araubidetik zenbatutako kotizazioak kontuan hartu badira, abenduaren 26ko 70/1978 Legearen babesean emandako zerbitzu gisa.

Pertsona batek bateraezinak diren klase pasiboetako pentsio bat baino gehiago kobratzeko eskubidea badu, komenigarriena iruditzen zaion pentsioa kobratzeko aukera-eskubidea baliatu ahal izango du.