Gizarte Segurantza

Nortzuk izan daitezke onuradunak?

Gizarte Segurantzaren Erregimen Orokorrean edo Erregimen Berezietan diren langileak, seme-alaba jaio, adoptatu edo hartzeagatik legez ezarritako atsedenaldiaz gozatzen ari direnak, beti ere eskatu baldintzak betetzen badituzte.

Erditzea denean, etetea beste gurasoari baino ez dagokio. Adopzio edo harrera denean, etetea gurasoetako bati dagokio, interesdunek hala aukeratuta; hala ere, amatasunagatiko atsedenaldia bere osotasunean guraso batek gozatu badu, aitatasunagatiko etete-eskubidea besteak baino ezingo du erabili.

IGO

Noiz hartzen da seme-alaba jaiotzat?

Seme-alaba jaiotzat joko da, gizaki-itxura izanda, gutxienez, hogeita lau orduz amasabeletik osorik aske biziko balitz.

IGO

Zein baldintza bete behar ditu adoptatu edo hartutako adingabekoak prestaziorako eskubidea sortzeko?

LEn  edo Gizarte Segurantzaren Araubide Berezietan barne hartutako bere konturako langileen kasuan, prestazioa jasotzeko eskubidea sortzeko, adoptatutakoak edo hartutakoak 6 urtetik beherakoa izan beharko du.

Halaber, eskubidea ere sortzen dute Elbarritasunen bat duten 6 urtetik gorako baina 18 urte azpikoek,edonorberaren gora beherak edo bizipenak edo atzerritik etorritakoa izanda, gizarte eta familia txertaketa arazo bereziak dituztenak, zerbitzu eskudunek behar bezala egiaztatuta. Adoptatutakoa edo hartutakoa ezgaitutzat hartuko da % 33ko edo hortik gorako ezgaitasun maila egiaztatzen badu.

IGO

Zein kotizazioaren gutxieneko epea eskatzen da prestaziorako eskubidea izateko?

Eskatutako kotizazioaren gutxieneko epea 180 egunekoa da etetea hasi aurreko 7 urteetan edo, txandaka, 360 egun laneko bizitzan zehar data hori baino lehen, salbuespen batzuk izan ezik.

IGO

Nola kalkulatzen da lanaldi partzialeko langileen kotizazioaren gutxieneko epea?

7 urteko epealdia, orokorrean eskatutako kotizatutako 180 egunak barne dituena, handituko da dagokion jardueran ohiko lanaldiarekiko benetan lan egindako lanaldia murrizten den neurri berean.

IGO

Zein da horren iraupena?

LEn diren inoren konturako langileek lan-kontratua etengabe hamahiru egunez eteteko eskubidea izango dute, luza daitekeena bi egunez seme-alabako, erditze, adopzio edo harrera anitza denean bigarrenetik aurrera; atsedenaldi hau lanaldi osoan edo lanaldi partzialean goza daiteke gutxieneko %50ean, enpresari eta langilearen aurretiazko adostasunarekin, eta legez ezartzen denaren arabera.

Gizarte Segurantzaren Erregimen Berezietako norbere konturako langileen kasuan, epeak bat etorriko dira, bai luzapen bai banaketa aldetik, inoren koturako langileentzat ezarritako laneko atsedenaldiekin, nahiz eta lanaldi partzialeko erregimenean gozatzea dagokion araudiaren garapenaren pentzuan egon.

IGO

Guraso bakarra bada (aita ezezaguna, pertsona bakar batek egindako adopzioa edo harrera), bada aitatasunagatiko atsedenaldia amatasunagatikoarekin metatzerik?

Guraso bakarra denean, ezin da aitatasuneko epea amatasunekoarekin metatu, honetarako bi guraso izan behar baitira.

IGO

Noiz hasten da seme-alaba jaiotzeagatiko atsedenaldia?

Arau orokor gisa, LEn dauden besteren konturako langileek eskubide hori baliatu ahal izango dute semea edota alaba jaiotzen denean legeak aurreikusitako baimen ordaindua amaitzen denetik (gutxienez bi egun) kontratuaren amatasun etetenaldia amaitzen den arte; edo, bestela, amatasunagatiko etenaldi hori amaitu eta berehala.

Erregimen Bereziko norbere konturako langileei dagokienez, atsedenaldia seme-alaba jaiotzen denean has daiteke.

Langile Publikoen Oinarrizko Estatutuan dauden langileei dagokienez, atsedenaldia haurra jaiotzen denean, harreran hartzeko erabaki administratiboa edo judiziala hartzen denean edo adopzioa gauzatzen duen erabaki judiziala jasotzean hartu ahal izango da.

Egoera arrunt hauetarako ezarritakoaz gain, bestelako kasuetarako ezarritakoa ere kontuan hartu beharra dago, besteak beste (ama batek burutu jarduera profesionalak Gizarte Segurantzaren Sisteman sartzeko aukerarik ez duenean; jarduera-aniztasuna; amatasunagatiko atsedenaldia luzatu beharra seme-alaba ospitalizatua izan delako...).

IGO

Amak lanik egiten ez badu, noiz hasten da aitatasunagatiko atsedenaldia?

Erditze kasuetan, amak lanik egiten ez badu, ezin da jarduera eten. Horregatik, amaren atsedenaldiak aitatasun baimenerako izan direla ulertuko da. Honako kasuetan izango da hori:  

• LE  aplikagarri zaien gurasoen kasuan, seme-alabaren jaiotzagatiko baimen ordaindua amaitzen denetik kontratuaren amatasun etenaldia amaitzen den arte, edo etenaldi hori amaitu eta berehala. 
• Erregimen Bereziak aplikagarri zaizkien gurasoen kasuan, seme-alaba jaiotzen den egunetik, kontratuaren amatasun etenaldia amaitzen den arte, edo eten hori amaitu eta berehala.
•  Langile Publikoaren Oinarrizko Estatutua aplikagarri zaien gurasoen kasuan, seme-alaba jaiotzen den egunetik bertatik.

IGO

Amak Gizarte Segurantzaren sisteman sartzerik ez duen jardueraren bat egiten badu, noiz has daiteke aitatasunagatiko atsedenaldia?

Kasu hauetan, beste gurasoak, LE aplika badakioke, eskubidea izango du:

• Lehenik eta behin aitatasunera, ordaindutako baimena ondoren hasiko duena.
• Ondoren, amatasunera.

IGO

Zein da zenbatekoa?

Prestazioa oinarri-arautzailearen %100eko subsidioan datza (kontingentzia arruntengatiko aldi baterako ezintasunarena), erreferentziatzat ekintza eragilearen data hartuz.

Zenbatekotik, dagozkien kotizazio-sozialak eta PFEZgatiko atxikipenak deduzituko dira.

IGO

Bada aitatasunagatiko prestazioa jasotzen jarraitzerik lan-kontratua eteten bada?

Langilea aitatasunagatiko baimenaz gozatzen ari bada eta egoera honetan bere lan-kontratua eteten bada GSLOren   128. artikuluaren 1. atalen aurreikusitako arrazoiren batengatik:

• Aitatasunagatik dagokion diru-laguntza jasotzen jarraituko du egoera hori bukatu arte, eta ondoren, legezko langabezia egoerara pasako da, eta beharrezko baldintzak betetzen baditu, dagokion diru laguntza jasoko du.
• Kasu horretan, langabeziagatiko kontribuzio mailako laguntza jasotzeko aldiari ez zaio kenduko aitatasun egoeran emandako aldia.

IGO

Aitatasuna langabezia egoeran izanda eta langabeziako prestazioa jaso bitartean hasten bada, bada aitatasunagatiko prestazioa jasotzerik?

Langilea ordaindutako langabeziagatiko prestazioa jasotzen ari denean eta aitatasun egoerara pasatzen denean.

• Langabeziagatiko prestazioa eta Gizarte Segurantzarako kotizazioa etengo zaio eta aitatasunagatiko prestazioa jasotzera pasako da dagokion zenbatekoan (oinarri-arautzailearen %100), bere erakunde kudeatzaileak zuzenean kudeatuko duena (GSIN edo IGI).
  
• Aitatasun prestazioa iraungita, langabeziagatiko prestazioa berriro ere jasoko du. Berau, jasotzeko falta zen epean eta iraungipenaren unean zegokion zenbatekoan jasoko da.

IGO

Badu langileak prestazioa amaitu aurretik lanera bueltatzerik?

Prestazioaren langile onuraduna aitatasunagatiko atsedenaldiaren gehieneko epea bete aurretik borondatez lanera bueltatzen bada, prestazioa eten egingo da.

IGO

Bateragarriak dira aitatasuna eta amatasunagatiko subsidioa?

Aitatasuna eta amatasuna bateraezinak dira, guraso berberak adopzio edo harreragatiko amatasun-atsedenaldia osotasunean jasotzen badu. Orduan, haietako batek jaso ahal izango du.

Bateragarria izango da ondoko kasuetan:

• Gurasoak eskubidea izango zukeen 10 asteko iraupenarekin, 42 eguneko amatasunagatiko laguntza mailako subsidioa ama biologikoari aitortzeagatik.
• Amatasunekoarekin berau konpartituta gozatzen bada.
• Beste gurasoaren amatasunagatiko subsidio osoarekin, amak prestazioetarako eskubidea ematen duen jarduera eteteko eskubiderik ez duenean (prebisio sistema pribatua).
• Beste gurasoaren amatasunagatiko subsidio osoarekin, ama hiltzen den kasuetan.

IGO