Gizarte Segurantza

Prestazio ekonomiko honek langilearen diru sarreren galera estaltzeko helburua du, laneko gaixotasunaren edota laneko istripuaren ondorioz duen laneko gaitasuna murriztuta edo zereztuta ikusten duenean.

Gizarte Segurantzaren edozein Erregimenetan sartutako pertsonak eskatutako betebeharrak betetzen baldin badituzte ezgaitasun maila bakoitzerako.

• Partziala ohiko lanbiderako: Aipatutako lanbiderako errendimendua gutxienez %33 txikitzen duenean.
• Erabatekoa ohiko lanbiderako: Bere ohiko lanbiderako langilea baliogabetzen du, baina bestelako lanbide bat egiten utziko dio.
• Absolutua lan orotarako: Langilea  baliogabe uzten du edozein lanbidetarako edo ogibidetarako.
• Baliaezitasun handia:  Ezintasun iraunkorra duen langileak beste pertsona baten  beharra  duenean, bizitzako oinarrizko ekintzak burutzeko.

Ezintasun edo ezgaitasun graduaren arabera, hainbat kotizaziorako betebeharrak eta betebehar orokorrak eskatzen dira. Ezintasuna lanekoa den edo ez den istripu edo gaixotasun batek eragindakoa baldin bada, ez da eskatzen aldez aurretk egindako kotizaziorik.

• Ezintasun iraunkor partziala.
• Erabateko ezintasun iraunkorra
• Ezintasun iraunkor absolutua
• Baliaezitasun handia

Oinarri arautzaileak eta aitortutako ezintasun iraunkorraren arabera aplikatzen den portzentaiak zehaztuko dute.

• Ezintasun iraunkor partziala, oroharreko zenbatekoan emandako kalte-ordaina da (aldi baterako ezintasuna kalkulatzeko balio izan zuen oinarri arautzailearen 24 hileroko).
• Erabateko ezintasun iraunkorra, oinarri arautzailearen %55. 55 urtetik aurrera %20 igoko dira hainbat arrazoi direla medio ohikoa ez den beste lan batean enplegua lortzeko zailtasuna ikusten direnean.
• Ezintasun iraunkor absolutua, oinarri arautzailearen %100.
• Baliaezitasun handia, erabateko ezintasun iraunkorrari edo ezintasun iraunkor absolutuari dagokion portzentaia, osagarri batekin gehituta, oinarri arautzaileari aplikatutakoan lortzen da.

• Ezintasun iraunkor partziala: Ebazpenaren ondoren.
  
• Erabateko ezintasun iraunkorra, absolutua edo baliaezitasun handia ezintasun iraunkorra aitortutako proposamen eguna edo aldi baterako ezintasuna iraungitzen den hurrengo eguna.
  
  Alta ez den egoera batetik baldin badator interesa duen pertsona, eskaera egiten den unetik (ezintasun iraunkor absolutua eta baliaezitasun handia).

Gaixotasun arruntetik edo lanekoa ez den istriputik eratorritako pentsioa denean 14 pagatan ordaintzen da (hilero-hilero, bi aparteko pagarekin).
Laneko istriputik edo laneko gaixotasunetik baldin badator 12 hilekotan ordaintzen da ; izan ere aparteko pagak hilekoetan prorrateatuta daude.

Urtero birbalorizatzen da eta hileko gutxieneko zenbatekoak bermatuta ditu.  Pertsona Fisikoen Errentaren Gaineko Zergari (PFGZ) lotutako pentsioa, Zergaren atxikipenetik at daudela ezintasun iraunkor absolutuko eta ezintasun handiko pentsioak.

• Ezintasun iraunkor partziala: Bateragarria da egiten ari zen edozein lan motarekin.
• Erabateko ezintasun iraunkorra: Edozein lanekin bateragarria da, enpresan postu bera betetzearekin izan ezik.  
• Ezintasun iraunkor absolutua eta baliaezitasun handia: Bere egoerarekin bateragarri diren jarduerak egin ditzake.

Kasu guztietan, Gizarte Segurantzaren Erregimenen batean sargarri diren lanak egiten baldin badira, alta emateko eta kotizatzeko beharra dago, eta entitate kudeatzaileari jakinarazi behar zaio.

GSIN ren Zuzendaritza Probintzialak ebatziko du  135 eguneko epean. Erabakiaren berri ematen ez denean epe horretan eskaera alde batera utzi dela ulertuko da isiltasun administratibo negatiboa dela-eta.

Beharrezkoa baldin bada auzitegi izapidetza egitea edo dokumentazio osagarria eskatzen baldin bada, interesdunak 10 egun izango ditu alegazioak aurkezteko edota dokumentazioa aurkezteko. Era berean, 10 egun enpresarien alegazioentzat segurtasun eta garbitasun neurririk ez egotearen arduradun denean.

Pentsioa iraungi daiteke adierazitako ezintasunaren pentsioa berrikusteagatik, erretiro pentsioa aitortzeagatik hura izateko aukeratzen denean eta pentsioduna hil izanagatik. Era berean, eten ere egin liteke.

Ezintasun iraunkorreko pentsioa eskatzea.

Pentsioa izapidetzeko aurkeztu beharreko dokumentazioa azalduta dago eskaera orrian.

Interesa duenak bizi den tokiko GSINren Zuzendaritza Probintzialean, atzerrian bizi denean salbu. Kasu horretan, GSINren azken ordainketak akreditatu dituen Espainiako probintziako Zuzendaritza Probintzialean egingo da ordainketa.

GSINeko Zuzendaritza probintzialei dagokie Ezintasunak Ebaluatzeko Ekipoen bitartez (EEE) eta prozeduraren fase guztietan, ezgaitasun iraunkorreko egoera aitortzea, prestazio ekonomikoak onartzeko.

• Ezintasun iraunkor partziala.
• Erabateko ezintasun iraunkorra: Oroharreko zenbateko ordaina
• Erregimen Berezien berezitasunak

Berrikuspena: Ezintasun egoera ondoko egoerengatik berrikus daiteke: larriagotzea, hobetzea, diagnostikoaren akatsa edo lanak egin izana elbarriak 65 urte bete artean, eta ondorioz, litekeena izango da mailaren aldaketa edo baieztatzea gertatzea, baita ezintasuna iraungitzea ere eta, beraz, pentsioa.

Ezintasun iraunkorreko pentsioek erretiro pentsio izena hartuko dute, onuradunek 65 urte betetzen dituztenean.

Ezintasunaren arrazoia laneko istripua edo lanbide gaixotasuna denean, eta enpresaren ardura zehazten denean, prestazio ekonomikoak igoera izango du, huts-egitearen larritasunaren arabera, ehuneko 30etik 50era bitartean.

Katalunian EEEren funtzioak Ezintasunak Ebaluatzeko Kataluniako Institutuak eta Ezintasunak Ebaluatzeko Batzordeak egiten ditu.

Ohiko galderak